Cradle to Cradle - Productinnovatie met partners: Zo sluiten we de cirkel

In samenwerking met klanten en partners ontwikkelt Van Gansewinkel Groep nieuwe concepten en ‘tools’, om zo steeds meer afval een tweede leven te kunnen geven als grondstof. Of, nog beter, om afval te voorkomen.

Door bij de ontwikkeling van producten al rekening te houden met volledig hergebruik, zijn virgin materials niet of in veel mindere mate nodig. Producten moeten zodanig ontworpen worden, dat de grondstoffen na gebruik herwonnen kunnen worden en kringlopen sluitend kunnen worden gemaakt. Hierdoor ontstaat er in plaats van afval een tweede leven voor een product. Cradle to Cradle is daar een goede aanpak voor.

Cradle to Cradle is gaandeweg op steeds meer producten toepasbaar. Dat gaat niet altijd van vandaag op morgen. Het is een proces dat stap voor stap bijdraagt aan de verbetering van de kwaliteit van producten en slimmer grondstofverbruik. We zijn in gesprek met diverse grotere en kleinere partijen die ons zien als de verbindende schakel in het Cradle to Cradle-netwerk. Hierdoor zijn de afgelopen drie jaar meer dan honderd initiatieven ontstaan. Hierna volgt een overzicht van de concrete stappen die het afgelopen jaar zijn ontwikkeld met een aantal van onze partners.

Van Gansewinkel Office Paper

Afgelopen jaar is hard gewerkt aan de Cradle to Cradle-certificering en marktintroductie van Van Gansewinkel Office Paper. Van Gansewinkel Office Paper is ontstaan door een samenwerking tussen Van Gansewinkel, Océ en papierproducent Steinbeis. Van Gansewinkel (Destra Data) zamelt oud kantoorpapier in bij haar klanten en versnippert het, na een scheidingsproces, tot grondstoffen, die in balen worden geleverd aan de Duitse papierproducent Steinbeis. Na een duurzaam productieproces leveren Van Gansewinkel en partner Océ het 100% gerecyclede papier weer aan bij hun klanten, waar het na gebruik ook weer ingezameld wordt. Zo sluit Van Gansewinkel de ‘cirkel’.

Bij de productie wordt tot 83% minder water (79 liter minder bij 1 pak papier) en 72% minder elektriciteit gebruikt dan bij standaard kantoorpapier. De CO₂-besparing bedraagt maximaal 53%. Bovendien worden er voor Van Gansewinkel Office Paper geen bomen gekapt, terwijl voor 1 pak standaard kantoorpapier tot 7,5 kg hout wordt gebruikt.

Met het papier kunnen organisaties op een eenvoudige manier duurzaamheid een plek geven en hun footprint verbeteren. Bij de productie van kantoorpapier worden vaak chemicaliën gebruikt om inkten te verwijderen. Bij dit proces worden alleen milieuvriendelijke materialen ingezet. Van Gansewinkel Office Paper is wereldwijd het eerste kantoorpapier met een Cradle to Cradle-certificering.

Van beton tot beton

Bij het vervangen van rioolsystemen worden tot nu toe de oude betonnen rioolsystemen vrijwel altijd verwerkt tot granulaat en ingezet als restproduct in de wegenbouw. Prima hergebruik, maar niet het toonbeeld van duurzaam materiaalgebruik: de nieuwe rioleringssystemen worden namelijk weer geproduceerd van nieuwe grondstoffen. Kijlstra Riolering en Van Gansewinkel Groep werken samen aan een betere oplossing waarbij de Cradle to Cradle-gedachte de leidraad is. In het nieuwe concept worden de oude rioolbuizen en het betonafval op de productielocatie, door Van Gansewinkel ingezameld en weer verwerkt tot diverse fracties betongranulaat. Deze betonfracties worden volledig ingezet als grondstoffen voor de productie van rioolbuizen, trottoirtegels, putten en andere betonproducten. Op deze manier is er sprake van een gesloten materiaalcirkel.

FORZ

Dochteronderneming A&G heeft een methode ontwikkeld om uit geselecteerde afvalstoffen secundaire bouwstoffen, bindmiddelen en zand te maken. Deze producten met de naam FORZ zijn volwaardige vervangers van primaire bouwstoffen als grind, zand, grond en funderingsmaterialen. Het bindmiddel is door het wetenschappelijke Cradle to Cradle-instituut EPEA getoetst en past binnen het Cradle to Cradle-principe.
In oktober vorig jaar werd bij Tata Steel in IJmuiden als proef een FORZ-vloer van 900 m² gelegd. Als de proef geslaagd is zullen nog meer vloeren bij Tata Steel van deze bouwstof gemaakt worden. In het eerste project is het afval van Van Gansewinkel Groep gebruikt; sorteerzeefzand van Van Gansewinkel en bodemassen uit de afvalenergieinstallaties van AVR. Als de pilot slaagt worden in een volgend project de afvalstoffen van Tata Steel gebruikt. Een volgende stap zou kunnen zijn dat de afvalstoffen van Tata in Forz gebruikt worden bij andere partijen in de omgeving van IJmuiden.

Philips

Philips en Van Gansewinkel Groep werken samen om materialen in elektrische en elektronische producten beter te hergebruiken. Daarbij laten ze zich inspireren door het Cradle to Cradle-principe. De kennis van beide bedrijven wordt op elkaar aangesloten, zo ontstaan er gesloten kringlopen. De kennis van Van Gansewinkel Groep op het gebied van materialen, afvalstromen en recycling is hierbij essentieel. Afgelopen jaar is met name onderzocht in welke mate gerecyclede plastics opnieuw in de productie van Philips-producten kunnen worden ingezet. In 2011 wordt dit vervolgd.

Philips en Van Gansewinkel Groep werken ook samen in een onderzoeksproject waarin wordt bekeken hoe de huidige generatie flatscreen televisies optimaal gerecycled kan worden. Daarbij wordt onderzocht hoe een businessmodel optimaal kan worden afgestemd op een maximale recyclebaarheid. Onderzoek naar het sluiten van materiaalcycli staat hierbij centraal. In dit onderzoeksproject, PRIME genaamd (Perfecting Research on Intelligent Material Exploitation) en waaraan de Vlaamse overheid via het MIP2 platform een subsidie van € 0,5 miljoen heeft toegekend, werken naast Van Gansewinkel Groep en Philips ook Umicore, Nitto Denko, het Vlaamse Instituut voor Technologische Ontwikkeling (VITO) en de Katholieke Universiteit Leuven (KUL) mee.

Brabantia

In samenwerking met Brabantia en de gemeente Cranendonck zijn we in 2010 een project gestart waarmee we Afval Bestaat Niet in de praktijk brengen bij burgers. Doel van het project was door optimale afvalscheiding te laten zien dat er geen afval overblijft of in ieder geval nog maar een fractie van maximaal 5%. Dertig gezinnen hebben deelgenomen aan een proef die op 1 juni van start ging. Brabantia stelde daarin inzamelmiddelen ter beschikking. Van Gansewinkel Groep verzorgde de logistiek en de analyse van de gescheiden ‘grondstoffen’. Uniek aan dit project is dat hiermee gestimuleerd werd om grondstoffen te produceren in huis in plaats van afval. De gemeente Cranendonck heeft hieraan actief meegewerkt door de inzameling van GFT, papier en kunststof te intensiveren en lager te prijzen.

Daarnaast is via een andere samenwerkingsactie op brede schaal met de consument gecommuniceerd. Brabantia voerde een actie waarbij klanten met korting een nieuwe afvalemmer konden kopen tegen inruil van de oude. Van Gansewinkel zamelde de emmers in bij de participerende retailers en heeft ze gerecycled. In totaal heeft de proef ongeveer 13.000 kg aan metaal en ruim 2.000 kg aan kunststoffen opgeleverd. Eerder hielden Van Gansewinkel en Brabantia een soortgelijke proef in België, waarbij oude brievenbussen werden ingezameld. Doel van de actie is om zo uiteindelijk tot gesloten kringlopen van grondstoffen te kunnen komen. Vanuit die gedachte doen we met Brabantia ook onderzoek naar volledige recyclebaarheid van de afvalemmers zelf.

Office Furniture

Is het mogelijk een financieel haalbaar en maatschappelijk te verantwoorden terugname- en recyclingprogramma voor kantoormeubilair op te zetten? Dat is de vraag die centraal staat in een twee jaar durend pilotproject. Kantoormeubilairproducent Steelcase wil naast de productie van Cradle to Cradle-kantoormeubiliar ook het hergebruik en de recycling hiervan volgens de Cradle to Cradle-principes laten plaatsvinden. Oud kantoormeubilair wordt nu nog vaak afgevoerd als waardeloos afval. Dit terwijl de producten vaak nog technisch in orde zijn en voor andere markten, zoals consumenten, te verkopen en hergebruiken. Wanneer het afgedankte kantoormeubilair ook oude producten van Steelcase bevat, kunnen deze mogelijk hersteld worden of deels ontmanteld voor hergebruik van onderdelen. In dit traject werkt Steelcase samen met drie partners. Van Gansewinkel Groep heeft de kennis en de middelen voor het opzetten van de logistiek en de recycling. Levanto heeft de kennis en ervaring voor het aanbieden van maatschappelijk duurzame diensten en het creëren van tewerkstelling voor kansengroepen (zoals allochtonen, kortgeschoolden en mensen met een arbeidshandicap) in de sociale economie met het oog op doorstroom naar de reguliere economie. BECO België (onderaannemer) heeft kennis van en ervaring met het opzetten en coördineren van proefprojecten rond duurzame innovatie, ketenbeheer en Cradle to Cradle.